معناى كِبر

بحار الأنوار ـ به نقل از ابوذر ـ : زمانى در آغاز روز در مسجد خدمت پيامبر خدا صلى الله عليه و آله رسيدم و گفتم: اى رسول خدا! پدر و مادرم به فداى شما! مرا يك سفارشى كنيد كه خداوند مرا بدان نفعى رساند، حضرت فرمود: اى ابوذر! هر كس بميرد و در دلش ذرّه اى تكبّر باشد، بوى بهشت را استشمام نمى كند مگر اين كه پيشتر توبه كند. عرض كرد: اى رسول خدا! من زيبايى را دوست دارم، حتى دوست دارم بند تازيانه ام و دوال كفشم زيبا باشد. آيا از اين حالت، بيمِ كبر و خود پسندى مى رود؟ فرمود: دلت را چگونه مى يابى؟ عرض كرد: آن را شناساى حق و آرام گرفته بدو، مى يابم. فرمود: پس اين حالت، كِبر نيست. بلكه كبر، آن است كه حق را فرو گذارى و به ناحق روى آورى و به مردم با اين ديد نگاه كنى كه هيچ كس آبرويش چون آبروى تو و خونش چون خون تو نيست.

الترغيب و الترهيب : پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود: كسى كه در دلش ذرّه اى تكبّر باشد، به بهشت نمى رود. مردى عرض كرد: انسان دوست دارد كه جامه اش زيبا و كفشش زيبا باشد. حضرت فرمود: خداوند، زيباست و زيبايى را دوست دارد. كبر، سركشى در برابر حق و حقير شمردن مردم است.

امام على عليه السلام : فروتنى را جستم و آن را جز در پذيرش حق، نيافتم. پس حق پذير باشيد؛ زيرا پذيرش حق [انسان را ]از تكبّر دور مى سازد.

امام زين العابدين عليه السلام : كسى كه بگويد: «استغفر اللّه و اتوب اليه» نه مستكبر است و نه گردن كش. مستكبر، كسى است كه بر گناهى كه در آن هواى نفسش بر او چيره گشته، مداومت ورزد و دنيايش را بر آخرتش ترجيح دهد.

الكافى ـ به نقل از محمّد بن مسلم ـ : امام باقر يا امام صادق عليهما السلام فرمودند: كسى كه در دلش به اندازه دانه خردلى كبر باشد، به بهشت نمى رود. من استرجاع كردم (جمله «انا للّه و انا اليه راجعون» را بر زبان آوردم). حضرت فرمود: چه شده است كه استرجاع مى كنى؟ عرض كردم: به سبب سخنى كه از شما شنيدم. حضرت فرمود: آن طور كه تو تصوّر كردى، نيست. بلكه مقصودم انكار [حق ]است، در حقيقت مقصود از كبر، انكار است.

امام صادق عليه السلام ـ در پاسخ به سؤال از كمترين حدّ الحاد ـ فرمود : تكبّر، كمترين حدّ آن است.

امام صادق عليه السلام : تكبّر، اين است كه مردم را تحقير كنى و حق را خوار شمارى.

معانى الأخبار ـ از عبد اللّه بن طلحه به نقل از امام صادق عليه السلام ـ : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: هر بنده اى كه به اندازه وزن دانه خردلى در دلش تكبّر باشد، به بهشت نمى رود و هر بنده اى كه به وزن دانه خردلى در دلش ايمان باشد، به دوزخ نمى رود. عرض كردم: فدايت شوم، انسان [گاه] لباسى مى پوشد و مركبى سوار مى شود، آيا اين نشانه كبر است؟ حضرت فرمود: چنين نيست، بلكه كِبر، انكارِ حق است و ايمان، اقرار به حق.

الكافى ـ به نقل از محمّد بن عمر بن يزيد از پدرش ـ : به حضرت صادق عليه السلام عرض كردم: من خوراك خوب مى خورم و بوى خوش به كار مى برم و بر مركب راهوار و چالاك سوار مى شوم و غلامم در پى من حركت مى كند. اگر در اين رفتار، نوعى تكبّر است از آن دست بردارم؟ حضرت صادق عليه السلام مدّتى خاموش ماند و سپس فرمود: همانا گردن كشِ لعنت شده كسى است كه مردم را خوار شمرد و حق را نشناسد.

الكافى ـ به نقل از عبد الأعلى بن اعين ـ : امام صادق عليه السلام از قول رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: بزرگترين تكبّر، پست شمردن مردم است و استخفاف نسبت به حق. عرض كردم: پست شمردن مردم و استخفاف حق چيست؟ فرمود: حق را نشناسد و از اهل حق بد گويد. پس هر كه چنين كند، با خداوند عزّ و جلّ بر سر رداى او ستيزيده است.

بحار الأنوار ـ به نقل از ابن فضّال از قول مردى ـ : امام صادق عليه السلام فرمود: هر كس با دلى تهى از كِبر از مأزمان . بگذرد، خداوند او را بيامرزد.عرض كردم: كبر چيست؟ فرمود: حقير شمردن مردم و استخفاف نسبت به حق.

معانى الأخبار ـ به نقل از عبد الملك ـ : امام صادق عليه السلام فرمود: هر كه با دلى پاك از كبر وارد مكّه شود، خداوند گناهش را بيامرزد. عرض كردم: كبر چيست؟ فرمود: خوار شمردن مردم و استخفاف نسبت به حق. عرض كردم: چگونه؟ فرمود: حق را نشناسد و از اهل حق بد گويد.