مراعات شايستگى مخاطب

عيسى عليه السلام : اى جمعيت حواريان! گوهر را بر گردن خوك نيفكنيد ، كه با آن كارى انجام نمى دهد ، و حكمت را به آن كه خواهان آن نيست ، ندهيد ؛ زيرا حكمتْ بهتر از گوهر است ، و آن كه خواهان حكمت نيست ، بدتر از خوك است.

عيسى عليه السلام : دُرّ را زير پاى خوكان نيفكنيد.

امام صادق عليه السلام : مسيح عليه السلام مى فرمود : كسى كه درمان جراحت مجروح را رها كند ، لا جرم با مجروح كننده آن شخص ]در اين جرم [شريك است ؛ زيرا كسى كه مجروح كرده ، نابودى مجروح را مى خواسته ، و آن كه درمانش را رها كرده ، به دنبال خيرخواهى او نبوده است . پس اگر خير او را نمى خواسته ، پس به ناگزير ، نابودى او را خواسته است . به همين ترتيب ، حكمت را براى نااهل بازگو نكنيد كه مايه جهالت شما خواهد بود ؛ و آن را از اهلش دريغ نكنيد كه گناه خواهيد كرد ؛ بلكه بايد هر يك از شما به سان طبيبِ مداوا كننده باشد كه هر جا نياز به مداوا ديد ، اقدام كند و در غير اين صورت ، از مداوا باز ايستد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : آفت علم ، فراموشى است، و ضايع كردن آن به اين است كه براى نااهل بازگويش كنى.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : عيسى بن مريم عليه السلام در ميان بنى اسرائيل ايستاد و گفت : «اى بنى اسرائيل! حكمت را براى نادانان بازگو مكنيد كه در اين صورت ، به حكمت ستم كرده ايد ، و آن را از اهلش دريغ نكنيد كه در اين صورت ، به آنان ستم كرده ايد».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : آن كه علم را نزد نااهل مى سپارد ، به سان كسى است كه جواهر، لؤلؤ و طلا را به گردن خوك ها آويخته باشد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : دُرّ را به گردن خوك ها نياويزيد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : درّ را در ميان دهان سگ ها نيندازيد.

امام على عليه السلام ـ در وصيّت خود به امام حسن عليه السلام ـ فرمود : از ويژگى هاى عالم آن است كه تنها كسى را اندرز مى دهد كه پذيراى آن باشد، و آن كه را فريفته رأى و نظر خويش است ، اندرز نمى كند ، و آنچه را كه از انتشارش بيم دارد ، گزارش نمى دهد.

امام على عليه السلام : آن كه علم را به نااهل مى سپارد ، بدان ستم كرده است.

امام على عليه السلام ـ چنان كه در حكمت هاى منسوب به ايشان آمده ـ فرمود : جا به جا كردن صخره ها از جايگاه آنها ، از فهماندن به آن كه نمى فهمد ، آسان تر است.

امام على عليه السلام ـ در حكمت هاى منسوب به ايشان ـ فرمود : از سخن گفتن به آن كه گفتارت را نمى فهمد ، پرهيز كن ، كه تو را سختْ رنج خواهد داد.

امام على عليه السلام ـ در حكمت هاى منسوب به ايشان ـ فرمود : دانش را براى سفيهان بازگو مكن كه تو را تكذيب مى كنند ، و براى نادانان بازگو مكن كه در پذيرش آن سنگينى مى كنند ؛ بلكه براى كسى بازگو كن كه شايسته آن باشد و آن را از روى فهميدن پذيرا باشد، آنچه را به او مى گويى ، بفهمد، و آنچه را از تو مى شنود ، كتمان كند ؛ زيرا دانش تو بر تو حقّى دارد ، همان گونه كه مالت بر تو حقّى دارد ، كه بايد آن را به مستحقّ آن ببخشى ، و از آن كه استحقاق آن را ندارد ، ممانعت نمايى.

امام على عليه السلام ـ چنان كه در حكمت هاى منسوب به ايشان آمده ـ فرمود : از ياد كردِ علم نزد آن كه بدان اشتياق ندارد ، بپرهيز ، و از ياد كردِ آن كه داراى شرافت ديرينه است ، نزد آن كه در شرافتْ ديرينه اى ندارد ، اجتناب كن كه باعث كينه جويى او نسبت به تو مى شود.

امام على عليه السلام : حكيمان ، چون حكمت را به نااهل آن سپردند ، آن را ضايع كردند.