چهل حدیث « بهداشت و تندرستی »

مقدمه

صفحه اختصاصي حديث و آيات

قالَ اللّه ُ تَعالى:
«يا بَنى آدَمَ خُذُوا زينَتَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسجِدٍ وَكُلُوا وَاشرَبُوا وَلاتُسْرِفُوا إنَّهُ لايُحِبُ المُسْرِفينَ»حديث

اى فرزندان آدم!
زينت (معنوى و مادى) خود را به هنگام رفتن به مسجد با خودبرداريد، و بخوريد و بياشاميد واسراف نكنيد، كه خداوند مسرفان را دوست نمى دارد.



انسان داراى روح و جسم است. خداوند مهربان و خالق هستى براى هر دو جنبه انسان، برنامه ريزى كرده است و اراده كرده كه انسان از هر دو جهت سالم و پاك و پاكيزه باشد و در هر دو بعد دشد كند.
از اينرو از آنچه براى روح و جسم زيان آور بوده دستور داده تا پرهيز كنيم و آنچه براى آنها مفيد بوده آنها را تجويز كرده بلكه دستور بهره بردارى از آن را داده است.
در حديثى از امام هشتم عليه السلامچنين مى خوانيم:

بدان كه خداى متعال هيچ خوردنى و آشاميدنى را تجويز نكرد جز آنچه كه منفعت و مصلحت انسان در آن بود. و هيچ چيزى را ممنوع و حرام اعلام نكرد مگر آنچه را كه در آن زيان و تباهى و هلاكت بود. و پس هرچه كه مفيد و تقويت كننده جسم و بدن باشد حلال است و هرچه كه زيان آور و از بين برنده قوت بدن يا قاتل انسان باشد حرام است.
حديث


امروز با پيشرفت دانش پزشكى اهميت و در اولويت بودن پيشگيرى و بهداشت از درمان نيز براى همگان روشن و جاى هيچ ترديدى باقى نمانده است.
خوشبختانه اسلام هم هزارو چهارصد سال پيش به
بهداشت و پيشگيرى توجه خاصى كرده و دستورات بهداشتى گوناگونى را به بشريت داده تا بتواند جسم و بدن خود را سالم نگهدارد و با بدن سالم روحى سالمتر كسب كند تا سعادت دنيوى و اخروى را بدست آورد چرا كه: روح سالم در بدن سالم است.
ما وقتى در برنامه هاى اسلام دقت و مطالعه كنيم به اين نتيجه مى رسيم كه خداوند مهربان در همه دستورها حتى در برنامه هاى عبادى همانند نماز و روزه توجه خاصى به بهداشت و پاكى و پاكيزگى داشته است و علاوه بر آنها رهنمودهايى هم بطور مستقيم در مورد بهداشت و پيشگيرى و پاكيزگى دارد كه قابل توجه است.
مفسر بزرگ شيعه، مرحوم طبرسى در مجمع البيان نقل مى كند كه هارون الرشيد، طبيبى مسيحى داشت كه مهارت او در طب معروف بود. روزى اين طبيب به يكى از دانشمندان گفت: من در كتاب آسمانى شما چيزى از طب نمى يابم، در حالى كه دانش مفيد بر دوگونه است: علم اديان (روح) و علم ابدان، او در پاسخ چنين گفت: خداوند همه دستورهاى طبى را در نصف آيه اى از كتاب خويش آورده است: «كُلُوا وَاشرَبُوا وَلاتُسرِفُوا»يعنى بخوريد و بياشاميد و اسراف نكنيد. و پيامبر صلي الله عليه و آله نيز طبّ را در اين دستور خويش خلاصه كرده است:
«المِعـدَةُ بَيتُ الأدواءِ وَالحِـميَةُ رَأسُ كُلِّ داءٍ وَأعْطِ كُلَّ بَدَنٍ ما عَـوَّدتَهُ»
معده مركز همه بيماريها است، و امساك سرآمد همه داروهاست و به آنچه بدنت را عادت صحيح داده اى از آن دريغ مدار.
طبيب مسيحى هنگامى كه اين سخن را شنيد گفت: «ما ترك كتابكم ولانبيّكم لجالينوس طبّاً»
قرآن شما و پيامبرتان براى جالينوس (طبيب معروف) طبّى باقى نگذارده است.
در اين نوشتار چهل حديث و يك آيه قرآنى بعنوان نمونه اى از اين دستور العمل ها را برگزيديم تا با بخشى از آنها آشناگرديم و قطره اى نمونه از درياى معارف اهل بيت باشد، با آرزوى سلامتى جسم و روح براى تمام انسانها.

محمود شريفى
بيست و دوّم ارديبهشت ماه 1385

فصـل اوّل :

اهميّت بهداشت

پاكيزگى محبوب خدا

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنْ رَسُولِ اللّه ِ صلي الله عليه و آله: إنَّ اللّه َ طَيِّبٌ يُحِبُّ الطَيِّبَ، نَظيفٌ يُحِبُّ النَّظافَةَ. حديث

رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود: خداوند پاك و پاكيزه است و پاكيزگى را دوست دارد، تميز است و تميزى را دوست دارد.

بهشت جايگاه پاكيزگان

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنْ رَسْولِ اللّه صلي الله عليه و آله: إنَّ اْلإسْلامَ نَظيفٌ فَتَنَظَّفُوا، فَإنَّهُ لايَدْخُلُ الْجَنَّةَ إلاّ نَظيفٌ حديث

رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود: اسلام پاك و پاكيزه است پس شما هم پاكيزه باشيد، زيرا جز انسان پاكيزه كسى وارد بهشت نمى شود.

اخلاق پيامبران عليهم‏السلام

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنِ الرِّضا عليه السلام قالَ: مِنْ أخْلاقِ الأنْبِياءِ التَّـنَظُّفُ. حديث

امام رضا عليه السلام فرمود: پاكيزگى از اخلاق پيامبران است.

تشويق به تميزى

صفحه اختصاصي حديث و آيات قال الراوي: كانَ صَلَّى اللّه ُ عَلَيهِ وَآلِهِ يَحُّثُ اُمَّتَهُ عَلَى النَّظافَةِ. حديث

راوي مي گويد: پيامبر گرامى اسلام صلي الله عليه و آلهامّت خود را به پاكيزگى تشويق و ترغيب مى كرد.

نظافت و ايمان

صفحه اختصاصي حديث و آيات قالَ رَسْولُ اللّه ِ صلي الله عليه و آله: تَخَلَّلُوا فَإنَّهُ مِنَ النَّظافَةِ، وَالنَّظافَةُ مِنَ الإيمانِ، وَالايمانُ وَصاحِبُهُ فى الْجَنَّةِ. حديث

رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود: خلال كنيد، حديث زيرا خلال كردن از نظافت است و نظـافت از ايمــان اسـت و ايمان و مؤمن در بهشت خواهد بود.

فصـل دوّم :

نمونه‏هايى از توصيه‏هاى بهداشتى

بهداشت غذايى

صفحه اختصاصي حديث و آيات قالَ أميرُالْمُؤمِنينَ عليه السلام: مَنْ سَرَّهُ اَنْ يَكْثُرَ خَيْرُ بَيْتِهِ فَلْيَتَوَضَّأْ عِنْدَ حُضُورِ طَعامِهِ، (يَعْنى غَسَلَ يَدَيْهِ). حديث

اميرمؤمنان عليه السلام فرمود: كسى كـه دوسـت دارد، خير و بركت خانه اش زياد شود، هنگام غذا دستهاى خود را بشويد.

شستن دست

صفحه اختصاصي حديث و آيات قالَ أبُوعَبْدِاللّه ِ عليه السلام: اِغْسِلُوا أيْدِيَكُمْ قَبْلَ الطَّعامِ وَبَعْدَهُ فَإنَّهُ يَنْفِى الْفَقْرَ وَيَزيدُ فِى الْعُمْرِ. حديث

امام صادق عليه السلام فرمود: دست هاى خود را قبل از غذا و بعد از آن بشوييد، زيـرا اين كار فقر را از بين مى بـرد و عمر انسان را زياد مى كند.

بهداشت بدن

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنْ أبِى الْحَسَنِ الرِّضا عليه السلامقالَ: مَنْ أخَذَ مِنَ الحَّمامِ خَزَفَةً فَحَكَّ بِها جَسَدَهُ فَأصابَهُ الْبَرَصُ فَلايَلُومَنَّ إلاّ نَفْسَهُ، وَ مَنِ إغْتَسَلَ مِنَ الماءِ الذَّى قَدْ اُغْتُسِلَ فيهِ، فأصابَهُ الجُذامُ، فَلايَلُو مَنَّ إلاّ نَفْسَهُ. حديث

امام رضا عليه السلام فرمود: كسى كه تكه سفالى را ازحماّم بردارد وبا آن بدنش را خارش دهد ودچار بيمارى پيسى شود، نبايد جزخودش را سرزنش كند وهركس از آبى كـه درآن شتشو كرده اند، شستشو وغسل كند ودچار مرض جذام شود، جزخودش را سرزنش نكند.

بهداشت خانه

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنْ عَلِىٍّ عليه السلام قالَ: نَظِّفُوا بُيُوتَكُمْ مِنْ حُوْكِ الْعَنْكَبُوتِ، فَإنَّ تَركَهُ فِى الْبَيْتِ يُورِثُ الْفَقْرَ. حديث

على عليه السلام فرمود: خانه هاى خود را از تارهاى عنكبوت پاك كنيد، زيرا واگذاشتن آنها در خانه، تنگدستى مى آورد.

بهـداشت اطراف خانه

صفحه اختصاصي حديث و آيات قالَ رَسُولُ اللّه ِ صلي الله عليه و آله : اكْنِسُوا أفْنيتَكُمْ وَلاتَشُبَّهُوا بِالْيَهُودِ. حديث

پيامبر صلي الله عليه و آله فرمود: حريم خانه هاى خودتان را جاروكنيد وهمانند يهوديان نباشيد.

بهداشت ظروف

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنْ أبى عَبْدِاللّه ِ عليه السلام قالَ: لاتَدَعُوا آنِيَتَكُمْ بِغَيْرِ غِطاءِ فَإنَّ الشَيْطانَ إذا لَمْ تُغَطَّ الآنِيَةُ بَزَقَ فيها وَأخَذَ مِمّا فيها ما شاءَ. حديث

امام صادق عليه السلام فرمود: ظرف هايتان را بدون سرپوش نگذاريد، چـون وقـتى ظرفى پوشـانده نشـود، شيطان (ميكرب) در آن آب دهان مى ريزد و هرچه بخواهد از آنچه در آن است برمى دارد.

بهداشت مـو

صفحه اختصاصي حديث و آيات قالَ أبُو عَبْدِاللّه ِ عليه السلام فى قَوْلِهِ تَعالى: «خُذْوا زينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ»: قالَ: اَلْمَشْطُ، فَإنَّ المَشْطَ يَجْلِبُ الرِّزقَ وَيُحْسِنُ الشَعْرَ، وَ يُنْجِزُ الْحاجَةَ وَيزيدُ فِي الصُّلْبِ وَ يَقطَعُ الْبَلْغَمَ. حديث

امام صادق عليه السلام در مورد آيه اى كه مى گويد: «زينت خود را در مسجد همراه داشته باشيد»، فـرمــود: منظور شانه كردن است، زيرا شانه كردن، روزى را به طرف انسان مى كشاند، مـو را زيبا مى كند، نياز را برطرف مى سازد،قدرت را زياد مى كند،و جلوى بلغم را مى گيرد.

بهداشت دهان و دنـدان

صفحه اختصاصي حديث و آيات قالَ النَّبِىُّ صلي الله عليه و آله : فِى السِّواكِ إثنَتَىْ عَشْرَةَ خَصْلَةً: هُوَ مُطَهِّرَةٌ لِلْفَمِ وَمَرْضاةٌ لِلرَّبِّ، يُبَيِّضُ الأسْنانَ وَيُذْهِبُ بِالْحَفْرِ وَيَقِلُّ الْبَلْغَمَ وَ يُشَهِّى الطَّعامَ وَ يُضاعِفُ الْحَسَناتَ وَ يُصابُ بِهِ السُّنَّةُ وَ يَحْضُرُهُ الْملائكَةَ وَ يَشُدُّ اللَّثَةَ وَهُوَ يَمُرُّ بِطَريقِهِ الْقُرآنُ وَ رَكْعَتَينِ بِسِواكٍ أحَبُّ إلَى اللّه ِ عز و جلمِنْ سَبْعينَ رَكْعَةً بِغَيْرِ سِواكٍ. حديث

پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله فرمود: مسواك كردن دوازده فايده دارد:
1ـ دهـان را پاكـيزه مى كـند.
2ـ موجب خشنودى پروردگار مى شود.
3ـ دندانها را سفـيد مى كـند.
4ـ مانع پوسيدگى دندان مى شود.
5ـ بلغـم را كـم مى كـند.
6ـ غـذا را لذيذ مى سازد.
7ـ حسنات را دوبرابر مى كـند.
8ـ با آن به سنت پيامبر عمل مى شود.
9ـ ملائكه نزد او حاضر مى شوند.
10ـ لـثه را محـكم مى كـند.
11ـ از گذرگاه مسواك (دهان) قرآن عبور مى كند.
12ـ دو ركعت نماز با مسواك پيش خدا محبوبتر است از هفتاد ركعت نماز بدون مسواك.

در سيره امامان عليهم‏السلام

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَن نَزارٍ قالَ: رَأيْتُ أبَاالْحَسَنَ عليه السلام إذا تَوَضَّأَ قَبْلَ الطَّعامِ لَمْ يَمَسَّ الْمِنْديلَ وَإذا تَوضَّأَ بَعْدَ الطَّعامِ مَسَّ الْمِنْديلَ. حديث

راوى مى گويد: امام هفتم را ديدم هنگامى كه قبل از غذا دستها را مى شست، با دستمال آنها را خشك نمى كرد و هنگامى كه بعد از غذا آنها را مى شست با دستمال پاك مى كرد.

بهداشت محيط

صفحه اختصاصي حديث و آيات قالَ أميرُالْمُؤمِنينَ عليه السلام: أمَرَنا رَسُولُ اللّه ِ صلي الله عليه و آله.. بِدَفْنِ أرْبَعَةٍ: اَلشَّعْرَ، وَالسِّنَ وَ الظُّفْرَ، وَالدَّمَ. حديث

على عليه السلام فرمود: پيامبر خدا صلي الله عليه و آله بما فرمان دادكه چهار چيز دفن گردد: مـو، دندان، ناخن، و خـون

بهداشت هفتگى

صفحه اختصاصي حديث و آيات قالَ أبُو عَبْدِاللّه ِ عليه السلام: تَقليمُ الأظفارِ وَأخْذُ الشّـارِبِ مِنْ جُمْعَةٍ إلى جُمْعَةٍ أمانَ مٌنَ الْجُذامِ. حديث

امام صادق عليه السلام فرمود: كوتاه كردن ناخنها و گرفتن سبيل در هر جمعه انسـان را از جـذام ايمن مى گـرداند.

بهداشت در ظـرف آب

صفحه اختصاصي حديث و آيات قالَ أميرُالْمُؤمِنينَ عليه السلام: لاتَشْرَبُوا الْماءَ مِنْ ثُلْمَةِ الإناءِ وَلامِنْ عُرْوَتِهِ فَإنَّ الشَّيْطانَ يَقْعُدُ عَلَى الْعُرْوَةِ وَالثُّلْمَةِ. حديث

اميرمؤمنان عليه السلام فرمود: از قسمت ترك خورده و طرف دستگيره ظرف، آب نخوريد، زيرا شيطان (ميكرب) روى دستگيره و قسمت شكافته مستقر مى شود.

مسواك، خلال، حجـامت

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنْ أبى جَميلَةَ، قالَ لى أبُوعَبْدِاللّه ِ عليه السلام: نَزَلَ جَبْرَئيلُ عليه السلامعَلى رَسُولِ اللّه ِ صلي الله عليه و آله بِالسِّواكِ وَ الْخِلالِ وَالْحَجامَةِ حديث

امام صادق عليه السلام فرمود: جبرئيل عليه السلام دستور مسواك و خلال و حجامت را بـراى پيـامبر خــدا صلي الله عليه و آلهآورد.

ميزان مصرف دارو

صفحه اختصاصي حديث و آيات قالَ أبُو عَبْدِاللّه ِ عليه السلام وَ هُوَ يُوصى رَجُلاً فَقالَ لَهُ: إقْلِلْ مِنْ شُرْبِ الْماءِ فَإنَّهُ يُمِدُّ كُلَّ داءٍ وَاْجتَنِبْ الدَّواءَ ماَاْحتَمَل بَدَنُكَ الدّاءَ. حديث

امام صادق عليه السلام در سفارشى به شخصى فرمود: آب كم بنوش زيرا هر دردى را استمرار مى بخشد، و تا آنجا كه بدن تو تحمل درد دارد از دارو بپرهيز.

ميزان مراجعه به پـزشك

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنْ بَكْرِبنِ صالِحِ الْجَعْفَرىّ قالَ : سَمِعْتُ أبَاالْحَسَنِ مُوسَى بنِ جَعْفَرَ عليه السلاميَقُولُ: إدْفَعُوا مُعالَجَةَ اْلأطبّاءِ مَااْندَفَعَ الدّاءُ عَنْكُمْ فَإنَّهُ بِمَنْزِلَةِ الْبِناءِ! قَليلُهُ يَجُّرُ إلى كَثيرِهِ. حديث

امام موسى بن جعفر عليهماالسلاممى فرمايد: از مراجعه به پزشك تا زمانى كه توان تحمل داريد بپرهيزيد، زيرا پيش طبيب رفتن همانند (تعمير) ساختمان است كه مقدار كم آن به زياد آن منتهى مى شود.

فصـل سوّم:

آداب غذا خورى صحيح

آداب غذاخورى

صفحه اختصاصي حديث و آيات قالَ رَسُولُ اللّه ِ صلي الله عليه و آله : كُلْ وَأنْتَ تَشْتَهى، وَ أمْسِكْ وَ أنْتَ تَشْتَهى. حديث

رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود: هنگامى كه احساس گرسنگى كردى بخور و هنوز كه اشتها دارى از خوردن دست بكش.

توصيه‏هاى مهّم تندرستى

صفحه اختصاصي حديث و آيات قالَ أميرُالْمُؤمِنينَ عَلىَّ بنَ أبىطالِبٍ عليه السلام لِلْحَسَنِ إبْنِهِ عليه السلام: يا بُنَّىَ ألا اُعَلِّمُكَ أرْبَعَ خِصالٍ تَسْتَغْنى بِها عَنِ الطَّبِّ. فَقالَ: بَلى يا أميرَالْمؤمِنينَ، قالَ: لاتَجْلِسْ عَلَى الطَّعامِ إلاّ وَأنْتَ جائعٌ وَلاتَقُمْ عَنِ الطَّعامِ إلاّ وَأنْتَ تَشْتَهيهِ، وَجـَوِّدِ الْمَضْغَ، وَإذا نُمْتَ فَاعْرِضْ نَفْسَكَ عَلَى الْخَلاءِ، فَإذَا اْستَعْمَلْتَ هذا إسْتَغْنَيْتَ عَنِ الطِّبِّ. حديث

اميرالمؤمنين على بن ابى طالب عليه السلام به امام حسن عليه السلامفرمود: اى فرزندم! آيا چهار نكته به تو بياموزم تا با مراعات آنها از طب و طبابت بى نياز شوى؟ عرض كرد: بلى اى اميرمؤمنان. فرمود: بر غذا ننشين مگر اينكه گرسنه باشى، و از غذا خوردن برنخيز مگر زمانى كه هنوز ميل به غذا دارى، جويدن غذا را خوب و كامل انجام بده، و قبل از خواب به دستشويى برو، اگر اينها را انجام دهى از طب بى نياز خواهى شد.

طـول دادن صرف غـذا

صفحه اختصاصي حديث و آيات قالَ الْمُفيدُ رَحِمَهُ اللّه ِ: وَ رُوِى: أطيلُوا الجُلُوسَ عَلَى الْمَوائِد، فَإنَّها أوقاتٌ لاتُحْسَبُ مِنْ أعْمارِكُمْ. حديث

مرحوم شيخ مفيد گويد: روايت شده است كه: نشستن بر سر سفـره را طـولانى كنيد، زيرا اين اوقات از عمر شما به حساب نمى آيد.

رژيم غذايى

صفحه اختصاصي حديث و آيات قالَ النَّبِىُّ صلي الله عليه و آله: اَلْمِعْدَةُ بَيْتُ كُلِّ داءٍ، وَالْحِمْيَةُ رَأْسُ كُلِّ دَواءٍ، وَأعْطِ كُلِّ نَفْسٍ ما عَوَّدْتَها. حديث

پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله فرمـود: معده جايگاه همه دردهاست و پرهيز اساس همه دواهاست، هر نفسى را به هرچه عادت داده اى به او بده.

پـى آمـد غذاى بى‏برنامه

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنْ أبى عَبْدِاللّه ِ عليه السلام قالَ: اَلأكْلُ عَلَى الشَّبَعِ يُورِثُ الْبَرَصَ. حديث

امام صادق عليه السلام فرمود: خـوردن در حـال سـيرى موجب مرض پيسى خواهد شد.

مقدار غذا وآب

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنْ أبى عَبْدِاللّه ِ عليه السلام قالَ: إنَّ اللّه َ يُبْغِضُ كَثْرَةَ اْلأكْلِ،وَقالَ: لَيْسَ لاِبْنِ آدَمَ بُدٌّ مِنْ أكْلَةٍ يُقيمُ بِها صُلْبَهُ، فَإذا أكَلَ اَحَدُكُمْ طَعاماً فَلْيَجْعَلِ ثُلْثَ بَطْنِهِ لِلطَّعامِ وَثُلْثَ بَطْنِهِ لِلشُّرْبِ وَثُلْثَ بَطْنِهِ لِلنَّفَسِ، وَلا تَسَمَنّوُا تَسَمُنَّ الْخَنازيرَ لِلذِّبِحِ. حديث

امام صادق عليه السلام فرمود: خداوند از پرخورى بيزار است. و فرمود: انسان ناچار بايد غذا بخورد تا سرپا باشد، پس هنگامى كه شخصى غذا مى خورد يك سوم شكم را براى غذا در نظر بگيرد ويك سوم آنرا براى آشاميدنيها نگهدارد و يك سوم آنرا هم براى نفس كشيدن خالى بگذارد. و بعد فرمود: همانند خوكها كه براى ذبح چاق مى شوند، شما چاق نشويد.

پيرى زودرس

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنِ الصّادِقِ عليه السلام: أرْبَعَةٌ تُهْرِمُ قْبلَ أوانِ الْهِرَمِ: أكْلُ القَديدِ، وَالْقُـعُودُ عَلَى النَّداوَةِ، وَالصُّعُودُ فِى الدَّرَجِ، وْمُجامَعَةُ العَجُوزِ. حديث

امام صادق عليه السلام فرمود: چهار چيز سبب پيرى زودرس است: خوردن گوشت خوك، نشستن برجاى نمناك، بـالا رفـتن از پـلّه و آميزش بـا پيرزن.

ملاك حرام وحـلال بودن

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنِ الصّادِقِ عليه السلام: كُلُّ شَىِ?مِنَ الحَبِّ مِمّا يَكُونُ فيهِ غِذاءُ الإنْسانِ في بَدَنِهِ وَقُوتُهُ فَحـَلالٌ أكْلُهُ وَكُلُّ شَىٍ?تَكُونُ فيِه المَضَرَّةُ عَلَى الإنْسانِ في بَدَنِهِ فَحَرامٌ أكْلُهُ إلاّفى حالِ الضَّرُورَةِ ... حديث

امام صادق عليه السلام فرمود: انواع حبوبات و ميوجات و سبزيجات كه از زمين مى رويد كه براى بدن و تقويت انسان مفيد باشد، حلال است وآنچه براى بدن مضرّ باشد حرام است، مگر درحال ناچارى...

فصـل چهارم:

آثار كم خورى

كم خــورى

صفحه اختصاصي حديث و آيات قالَ الصّادِقُ عليه السلام : قِلَّةُ اْلأكْلِ مَحْمُودُ فى كُلِّ حالٍ، وَعِنْدَ كُلِّ قَوْمٍ، لِأنَّ فيهِ الْمَصْلَحَةُ لِلظّاهِرِ وَالْباطِنِ ... حديث

امام صادق عليه السلام فرمود: كم خورى در همه حال و پيش همه ملتها پسـنديـده اسـت، زيرا مصلحت درون و برون انسان در آن است.

انسان سبكبال

صفحه اختصاصي حديث و آيات قالَ رَسُولُ اللّه ِ صلي الله عليه و آله : مَن قَلَّ أكْلُهُ قَلَّ حِسابُهُ. حديث

پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله فرمود: كسى كه كـم بخورد، حساب و كتاب او نيز كم و آسان خـواهد بود.

نشانه شايستگى

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنْ أميرِالْمُؤمِنينَ عليه السلام أنَّهُ قالَ: إذا أرادَ اللّه ُ سُبْحانَهُ صَلاحَ عَبْدِهِ، ألْهَمَهُ قِلَّةَ الْكَلامِ، وَقِلَّةَ الطَّعامِ وَ قِلَّةَ اَلْمَنامِ. حديث

اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود: اگر خداوند صلاح و رستگارى بنده اى را بخواهد، به او الهـام مى كـند كه: كم سخن گويد، كم بخورد و كم بخوابد.

نتيجه پُرخورى

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنْ رَسُولِ اللّه ِ صلي الله عليه و آله أنَّهُ قالَ: لاتَشْبَعُوا فَيُطْفَأُ نُورُ الْمَعْرِفَةِ مِنْ قُلُوبِكُمْ. حديث

رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود: خود را بطور كامل سير نكنيد، زيرا نور معرفت در قلبهاى شما خاموش مى گردد.

اندرون ازطعام خالى دارتا در آن نور معرفت بينى
تهى از حكمتى به علت آنكه پرى از طعام، تابينى

آثار كم خورى

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَن عَلِىٍ عليه السلام : قِلَّةُ الْغِذاءِ اَكْرَمُ لِلنَّفسِ وَأدْوَمُ لِلصَحَّةِ. حديث

على عليه السلام فرمود: كم خورى، كرامت انسان را بيشتر و تندرستى اش را طولانى تر مى سازد.

طغيان شـكم

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنْ أبى بَصيرِ: عَن أبى عَبْدِاللّه ِ عليه السلام قالَ لى: إنَّ الْبَطْنَ لَيَطْغى مِنْ أكْلِهِ وَ أقْرَبُ مايَكُونُ الْعَبْدُ مِنَ اللّه ِ جَلَّ وعَزَّ إذا خَفَّ بَطْنُهُ وَ أبْغَضُ مايَكُونُ الْعَبْدُ إلَى اللّه ِ عز و جل إذَا امْتَلَأ بَطَنُهُ. حديث

امام صادق عليه السلام به ابو بصير فرمود: شكم از خوردن طغيان مى كند، و نزديكترين حالات انسان به خدا هنگامى است كه شكمش سبك باشد و منفورترين حالت انسان نزد خدا وقتى است كه شكمش پُر باشد.

پرخورى و اسراف

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنْ عَلِىٍّ عليه السلام قالَ: قِلَّةُ اْلأ كْلِ مِنَ الْعِفافِ، وَكَثْرتُهُ مِن الاْءسْـرافِ.

على عليه السلام فرمود: كم خـورى از پاكدامنى است و پُرخـورى از اسـراف است .

فصـل پنجم:

آثار پُرخـورى

ريشه بيماريها

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنْ أبى عَبْدِاللّه عليه السلام قالَ: كُلُّ داءٍ مِنَ التُّخَمَةِ ماخَلاَ الحُمّى، فَإنَّها تَرِدُ وُرُوداً. حديث

امام صادق عليه السلام فرمود: ريشه همه بيمارى ها و دردها پرخورى است، جز تب كردن كه گاهى بى سبب به انسان مى رسد.

پى‏آمد پُرخورى

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنِ النَّبِىّ صلي الله عليه و آله أنَّهُ قالَ: إيّاكُمْ وَالْبِطْنَةَ فَإنَّها مُفسِدَةٌ لِلْبَدَنِ و مُوَرِّثَةٌ لِلسُّقمِ وَ مُكْسِلَةٌ عَنِ العِبادَةِ. حديث

پيامبر اكرم فرمود: از پرخورى بپرهـيزيد، چون بـدن را تباه مى كند، بيمارى پديد مى آورد و سست كننده از عبادت است.

عامل تباهى بدن

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنْ جَعْفَرِ بنِ مُحمَّدٍ عليهماالسلامأنَّهُ قالَ: فَسادُ الْجَسَدِ فى كَـثْرَةِ الطَّعامِ، وَفَسـادُ الـزَّرْعِ فى كَسْبِ الآثـامِ، وَفَسادُ الْمَعْرِفَةِ فى تَرْكِ الصَّلاةِ عَلى خَيرِاْلاَنامِ. حديث

امام صادق عليه السلام فرمود: تباهى بدن در پرخورى است، تباهى زراعت در اثر ارتكاب گناهان است، و تباهى شناخت در درود نفرستادن بر بهترين انسانها يعنى پيامبر است.

ويژگيـهاى دنياگرايان

صفحه اختصاصي حديث و آيات عَنْ رَسُولِ اللّه ِ صلي الله عليه و آله : عَنِ اللّه ِ عز و جل أنَّهُ قالَ لَهُ لَيْلَةُ الإسراءِ: يا أحمَدُ، اَبْغِضِ الدُّنيا وأهْلَها، وَأحِبَّ الآخِرَةَ وَأهْلَها ، قالَ: يارَبِّ، وَمَنْ أهْلُ الدُّنيا، وَ مَنْ أهْلُ الآخِرَةِ؟ قالَ: أهْلُ الدُّنْيا مَنْ كَثُرَ أكْلُهُ وَضِحْكُهُ ونَوْمُهُ وَغَضَبُهُ ... حديث

رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود: خداوند عزيز وجليل شب معراج فرمود: اى احمد! نسبت به دنيا واهل آن خشمگين باش، و آخرت واهلش را دوست بدار. پيامبر گفت: پروردگار! اهل دنيا واهل آخرت كيانند؟ خداوند فرمود: اهـل دنيا كسى است كه پُرخور، پُرخنده، پُرخواب و پُرخشـم باشد...

سيره علوى در خوردن

صفحه اختصاصي حديث و آيات قالَ أميرُالْمُؤمِنينَ عليه السلام: مَا اتَّخَمْتُ قَطُّ. فَقيلَ لَهُ: وَلِمَ؟ قالَ: مارَفَعْتُ لُقْمَةً إلى فَمى إلاّذَكَرْتُ اسْمَ اللّه ِ عَلَيها حديث

اميرمؤمنان عليه السلام فرمود: من هرگز پُرخورى نكردم. گفته شد چرا؟ فرمود: زيرا هر لقمه اى را كه به طرف دهانم بردم نام خدا را بر آن خواندم.